أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
108
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
بصبر كردن و گفت : صبر كن چنان كه پيغمبران اولوا العزم صبر كردند و عزم جدّ است و ثبات و صبر و هيچ پيغمبرى نبود تا او را اين نبود و از اينجا گفتند كه : يونس از اولى العزم نبود براى آنكه درو عجلهء و حدّتى بود ازين سبب خداى تعالى گفت : و لا تكن كصاحب الحوت ، بعضى گفتند كه : آن هژده پيغمبراند « 1 » كه ذكر ايشان در سورة الانعام است ؛ و رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را فرمود : « فبهديهم اقتده » و گفتهاند كه : پنج پيغمبر بودهاند صاحب شريعت كه شريعت هر يكى ناسخ شريعت آن بود كه برو مقدّم بود و اين پنج ؛ نوح است و ابراهيم و موسى و عيسى و محمّد ( ص ) « 2 » مقاتل گفت : شش
--> ( 1 ) - در بعضى نسخ : « هيجده پيغمبراناند » . ( 2 ) - اين قول اصحّ و أقوى است بلكه صحّت و قوّت منحصر در آنست و بس ؛ توضيح آنكه : بايد دانست كه فرقهء حقّهء اماميّه رحم اللّه الماضين منهم و أيّد الباقين معتقدند كه انبياى اولو العزم عبارتند از حضرت نوح و ابراهيم و موسى و عيسى و پيغمبر خاتم عليهم السّلام ليكن در معنى اولو العزم اختلاف دارند پس بهتر آنست كه كلامى را از علامهء مجلسى ( ره ) در اين باب نقل كنيم و آن اينكه در حياة القلوب ( جلد اوّل ؛ فصل دوّم از باب اوّل ) گفته است : « بسندهاى معتبر از حضرت موسى بن جعفر و حضرت امام زين العابدين عليهم السّلام منقول است كه : هر كه خواهد كه با او مصافحه كند روح صد و بيست و چهار هزار پيغمبر بايد كه زيارت كند قبر امام حسين عليه السّلام را در شب نيمه شعبان كه ارواح انبيا در اين شب از خدا مرخّص ميشوند براى زيارت آن حضرت و پنج نفر ايشان اولو العزم از پيغمبرانند كه نوح و ابراهيم و موسى و عيسى و محمّد صلّى اللّه عليه و عليهم اجمعين پرسيد كه : معنى اولو العزم چيست ؟ - فرمود كه : يعنى مبعوث گرديده بودند بمشرق و مغرب زمين و بر همه جنّ و انس . مترجم گويد كه : اين حديث دلالت مىكند بر آنكه موسى و عيسى عليهما السّلام مبعوث بر كافّهء خلق بودهاند و احاديث ديگر دلالت مىكند بر آنكه ايشان بر بنى اسرائيل مبعوث بودهاند و بعد از اين ان شاء اللّه مذكور خواهد شد . و در اينكه اين پنج نفر اولو العزم بودهاند احاديث بسيار وارد شده است و در ميان عامّه در اين باب خلاف بسيار هست و ظاهر اخبار و مشهور ميان أصحاب آنست كه اولو العزم آن پيغمبرانند كه شريعت ايشان نسخ كند شريعت پيغمبران گذشته را چنانچه بسند موثّق از حضرت امام رضا عليه السّلام منقول است و بسند معتبر از حضرت صادق عليه السّلام ؛ ( تا آخر كلام او ) » .